Geri dönüşüm devrimi

Kulağa tuhaf gelen isimlere sahip plastikler günlük hayatımızın her yerinde karşımıza çıkıyor. Herhangi bir ev tipi buzdolabının içine bakıldığında, polistiren ile polietilen ve polipropilen gibi poliolefinler görülür. Bu plastikler yağlara, katı yağlara ve asitlere karşı dayanıklıdır. Bu malzemeler herhangi bir madde sızdırmaz ve koku yaymaz ya da emmez. Tüm bu özellikleri, onları gıda ve içecekler için ideal bir ambalaj malzemesi haline getirmektedir. Plastikler, et ve mantar tepsilerinde, yoğurt ve krema kaplarında, koruyucu filmlerde, süt kutularının iç kaplamalarında ve daha pek çok alanda kullanılmaktadır.

Ancak, her ne kadar çeşitli kullanım alanları olsa da, tek bir amaç için kullanılmış plastikler çoğunlukla yakılıyor ya da doğrudan çöp sahasına atılıyor. Dünya genelinde, poliolefinlerin yalnızca yaklaşık yüzde 10'u, polistirenlerin ise yalnızca yaklaşık yüzde 1'i geri dönüştürülmektedir. Endress+Hauser Belçika’nın Kimya Endüstrisi Müdürü Johan Verdeyen, “Bunun nedeni, bu plastiklerin şimdiye kadar yeniden kullanılmasının çok zor olmasıydı,” diye açıklıyor. Gıda ambalaj atıkları düşük yığın yoğunluğuna sahiptir, genellikle gıda artıklarıyla kirlenmiş olur ve çoğu zaman birden fazla farklı malzemeden oluşur. Bu durum, mekanik geri dönüşüm için ayıklama ve temizleme işlemlerini büyük miktarda kaynak gerektiren bir süreç haline getirir. Hatta geri dönüşüm sonrasında bile, geri dönüştürülmüş malzeme güvenlik nedenleriyle yalnızca şampuan şişeleri gibi gıda dışı ürünlerin üretiminde kullanılabilir. Sonuç olarak, yeni gıda sınıfı ambalajlar için petrol türevli orijinal hammaddeler kullanılmaya devam etmektedir.

Indaver bunu değiştirmek istiyor. Sürdürülebilir atık işleme alanında öncü olan Belçikalı şirket, gıda ambalajlarını döngüsel hale getirmeyi hedefliyor. Bu amaçla, geçen yıl toplam 105 milyon euro tutarında yatırımla çığır açan bir kimyasal geri dönüşüm tesisini hizmete açtı. Antwerp'teki Plastics2Chemicals tesisi, Indaver tarafından kendi bünyesinde geliştirilen bir teknolojiyi kullanarak kullanım ömrünü tamamlamış plastikleri orijinal kimyasal bileşenlerine ayırmaktadır. Bu maddeler, işleme sürecinin devamında saflaştırılarak işlenmemiş hammadde kalitesine ulaştırılır ve böylece gıda ambalajı üretiminde yeniden kullanıma uygun hale gelir. Artık eski yoğurt kaplarından yenilerini yapmak nihayet mümkündür.

Indaver, kullanım ömrünü tamamlamış plastikleri ayrı bir tesiste mekanik olarak ön işleme tabi tutuyor, ardından elde edilen aglomeraları Antwerp'e naklediyor ve burada silolarda depoluyor. Aglomeralar daha sonra pnömatik olarak bir ekstrüdere taşınır; burada katı halden sıcak macun haline getirilir ve ardından bir elektrikli piroliz reaktörüne beslenir.

Indaver proje mühendisi Roel Sommen “Süreçteki en büyük zorluk, hem çok yüksek hem de çok düşük sıcaklıklarda çalışan reaktörle ilgili,” diyor. Reaktör, öncelikle oksijensiz ortamda macunu 400 °C'nin üzerine ısıtarak gaz haline getirir. Gazlar daha sonra ani soğutma skid'lerinde son derece hızlı bir şekilde soğutulur; sıcaklık sadece bir veya iki saniye içinde 400°C'nin üzerinden yaklaşık 100°C'ye düşer. Sonuçta elde edilen sıvı ürün, daha sonra nihai ürünü elde etmek üzere bileşen fraksiyonlarını ayıran iki büyük damıtma kulesine aktarılır. Indaver bu maddeyi altı adet 250.000 litrelik büyük tankta ve iki adet 50.000 litrelik tankta depolamaktadır.

Antwerp'teki Plastics2Chemicals tesisi şu anda saatte yaklaşık üç ton, yani yılda yaklaşık 26.000 ton üretim kapasitesine sahiptir. Indaver, bu rakamı 65.000 tona çıkarmayı hedefliyor; bunun için ikinci bir hattın devreye alınması gerekecek. Endress+Hauser Belçika’nın Kimya Endüstrisi Müdürü Johan Verdeyen, “Indaver ayrıca Avrupa genelinde daha fazla ileri düzey geri dönüşüm tesisi kurmak üzere görüşmeler yürütüyor” diye açıklıyor.

Geçen yıldaki ilk aşamada Indaver, yoğurt kapları ve et tepsileri gibi gıda ambalajlarından elde edilen ön işleme tabi tutulmuş polistireni yüksek saflıkta stirene dönüştürmeye odaklanmıştı. Şu anda kimya sektöründeki ortaklar bunu tekrar polistirene dönüştürmek için polimerleştiriyorlar – ve bu çalışmanın sonuçları, Belçikalı bir süpermarket zincirinin kullandığı köpük et tepsilerinde şimdiden görülebilir. Firma ayrıca, bu geri dönüştürülmüş malzemenin bir kısmını yoğurt kaplarının üretiminde kullanmayı da planlıyor. Indaver bu yıl, poliolefin atıklarını naftaya ve muma geri dönüştürmeye de başlamıştır. Bu tür süreçlerin sağladığı katma değer artmaya devam edecek; zira AB, 2030 yılına kadar belirli plastik ambalaj türleri için – özellikle gıda ile doğrudan temas edecek olanlar – en az yüzde 10 geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı zorunluluğu getirmiştir. Bu gereklilik, geri dönüştürülmüş plastiğin değerli bir hammadde haline gelmesine katkıda bulunacaktır.

Indaver Plastics2Chemicals Satış ve Geliştirme Genel Müdürü Erik Moerman, “Kendi bünyemizde geliştirdiğimiz teknoloji, stratejik ortaklıklar ve sürekli inovasyon sayesinde, gıda ambalajı gibi zorlu uygulamalar için yüksek saflıkta malzemeler sunabiliyoruz. Bu da, döngüsellik ile performansın birbirini tamamlayabileceğini kanıtlıyor” diyor.

Endress+Hauser uzmanları, Indaver’in polistirenin kimyasal geri dönüşümünü ticari hale getirme başarısından oldukça etkilendiler. Endress+Hauser’den Johan Puimège şöyle diyor: “Indaver, Antwerp tesisini inşa ederek inovasyona yatırım yapma ve ilkelerine sadık kalma konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor. Indaver gibi şirketler, döngüsel ekonomiyi oluşturmak için çaba sarf ediyor ve ekonomimizin geleceği açısından büyük önem taşıyor”. Bu proje, iki şirket arasındaki iş birliğini daha da güçlendirmiştir. Indaver mühendisi Roel Sommen’in sözleriyle: “Aramızdaki işbirliği son derece sorunsuz ilerledi – kişisel düzeyde de birbirimizle çok uyumluyuz. Benim için Johan, bir tedarikçiden öte bir iş arkadaşıdır.”